Forklift Kiralamada KDV, Tevkifat ve Muhasebe

1. KDV oranı: %20

Forklift kiralama bir hizmet teslimidir ve genel KDV oranına tabidir. İndirimli oran listelerinde (%1 ve %10) makine ve ekipman kiralaması yer almaz. Dolayısıyla aylık kira bedeline %20 KDV eklenir.

2. Tevkifat uygulanır mı?

En çok karıştırılan konu bu. Kısa cevap: operatörsüz forklift kiralamada, kiracı sıradan bir ticari işletmeyse tevkifat yoktur; fatura tam KDV'li düzenlenir. Gerekçesi, KDV Genel Uygulama Tebliği'nin kısmi tevkifat uyguladığı hizmetleri tek tek sayması ve makine/ekipman kiralamasının bu listede ayrıca yer almamasıdır.

Üç durumda tablo değişir:

Sık yapılan hata: yük taşımacılığı hizmetindeki 2/10 tevkifatı forklift kiralamaya da uygulamak. Kiralama bir taşıma hizmeti değildir. Aynı tedarikçiden hem nakliye hem forklift alıyorsanız iki hizmet ayrı faturalanır; 2/10 yalnız taşıma faturasında olur.

3. Fatura ne zaman ve nasıl düzenlenir?

• Dönem: Kiralama süreklilik gösteren hizmettir; uygulamada aylık dönemler halinde faturalanır.
• Süre: Fatura, ilgili dönemin bitiminden itibaren 7 gün içinde düzenlenmelidir (VUK m.231/5). Çelikor aylık kira faturalarını ay sonunda keser.
• e-Fatura / e-Arşiv: Kiracı e-fatura mükellefiyse e-fatura, değilse e-arşiv fatura düzenlenir. Faturada makinenin tipi, kapasitesi, sözleşme dönemi ve varsa seri numarası yazılır.
• Dövizli sözleşme: Kira bedeli USD/EUR ise fatura döviz cinsinden kesilir, üzerinde TL karşılığı ve kur gösterilir; TL ödemede ödeme günündeki TCMB kuru esas alınır. Türkiye'de yerleşik taraflar arasında dövizli kira sözleşmesinin sınırlarına (32 sayılı Karar) dikkat edilmelidir.
• Vade: Çelikor'da kira faturalarının ödeme vadesi 7 gündür; vadesinde ödenmeyen tutarlara gecikme faizi faturası düzenlenir.

4. Muhasebe kaydı — kiracı tarafı

Kira bedeli, makinenin nerede kullanıldığına göre gider hesabına yazılır: üretim sahasında 730, depo ve sevkiyatta 760, genel hizmetlerde 770. Aşağıdaki örnek 40.000 TL + %20 KDV, tevkifatsız fatura içindir.

Kiracı "belirlenmiş alıcı" olup 5/10 tevkifat uygulanıyorsa KDV'nin yarısı satıcıya ödenmez, sorumlu sıfatıyla beyan edilir:

TFRS 16 / BOBİ FRS notu: Bağımsız denetime tabi ya da TFRS uygulayan işletmelerde 12 ayı aşan kiralamalar, düşük değerli varlık istisnasına girmiyorsa kullanım hakkı varlığı ve kira yükümlülüğü olarak bilançoya alınır. Vergi matrahı için yukarıdaki gider kaydı esas olmakla birlikte finansal tablo sunumu farklılaşır; bu ayrımı denetçinizle netleştirin.

5. Muhasebe kaydı — kiralayan tarafı

Kiraya verilen makine kiralayanın bilançosunda 253 Tesis, Makine ve Cihazlar hesabında kalır ve amortismanı kiralayan ayırmaya devam eder.

6. Damga vergisi

Yazılı kira sözleşmesi, Damga Vergisi Kanunu'na ekli (1) sayılı tabloda "kira mukavelenameleri" olarak yer alır ve sözleşme süresine göre hesaplanan toplam kira bedeli üzerinden nispi damga vergisine tabidir (kira mukavelenameleri için binde 1,89). Örnek: 12 ay × 40.000 TL = 480.000 TL matrah üzerinden 907,20 TL. Sözleşmede verginin hangi tarafça ödeneceği açıkça yazılmalıdır; güncel oran ve muafiyetler için mali müşavirinize danışın.

7. Sözleşmede mutlaka olması gerekenler

Faturaya yazılan notlar ihtar niteliğindedir; gecikme faizi, hasar sorumluluğu gibi şartların bağlayıcı olması için sözleşmede yer alması gerekir. Kontrol listesi:

• Makinenin tanımı: marka, model, seri no, kapasite, çalışma saati sayacı (teslimde fotoğraflı tutanak)
• Süre, başlangıç tarihi, uzatma ve erken fesih şartları
• Aylık bedel, KDV, fatura dönemi, ödeme vadesi, gecikme faizi oranı
• Bakım–onarım ayrımı: periyodik bakım ve yıpranma (kiralayan) / kullanım hatası, çarpma, aşırı yükleme (kiracı)
• Sigorta: makine kırılması ve üçüncü şahıs sorumluluk — kimde, hangi kapsamda
• Operatör şartı: makineyi yalnız belgeli operatör kullanır; belgesiz kullanımdan doğan zarar kiracıya aittir
• Nakliye ve teslim–iade koşulları, iade durumu değerlendirmesi
• Damga vergisi ve masrafların paylaşımı; uyuşmazlıkta yetkili mahkeme

8. Faaliyet (NACE) kodu

Forklift ve benzeri kaldırma–taşıma ekipmanının operatörsüz kiralanması, NACE Rev.2 sınıflamasında 77.3 — Diğer makine, ekipman ve eşyaların kiralanması ve leasingi grubunda (77.39 alt sınıfı) değerlendirilir; inşaat makineleri 77.32, operatörlü kiralama ise ekipmanın kullanıldığı faaliyetin kodu altında izlenir. Kiraya veren tarafın faaliyet konusunda bu kodun bulunması gerekir; kesin altı haneli kod için vergi dairenize ya da mali müşavirinize danışın.

Tarifemiz ve kiralama koşulları için forklift kiralama sayfasına dönebilirsiniz. Faturalama, tevkifat ya da sözleşme maddeleri hakkında soru için [email protected] adresine yazın; muhasebe birimimiz aynı gün döner.