Mod karşılaştırma tablosu
| Mod | Güçlü yanı | Sınırı | Tipik kullanım |
|---|---|---|---|
| Karayolu | Kapıdan kapıya esneklik, hız | Mesafe uzadıkça maliyet | Yurt içi dağıtım, liman çekme |
| Denizyolu | Birim maliyet en düşük | Transit süre, liman prosedürü | İthalat-ihracat ana taşıma |
| Demiryolu | Uzun mesafede ekonomi + düşük emisyon | Terminal erişimi, esneklik | Blok tren, iç Anadolu koridoru |
| Havayolu | Hız | kg maliyeti en yüksek | Acil, değerli, hafif yük |
| Intermodal | Modların en iyi yönleri, tek birim | Planlama disiplini ister | Avrupa hatları, 45' PW akışları |
Denizyolu: FCL ve LCL
FCL (Full Container Load): konteyner komple sizindir. Yük el değmeden gider, mühür sizde başlar sizde biter; birim maliyet hacim büyüdükçe düşer. LCL (parsiyel deniz): yükünüz CFS depoda başka yüklerle konsolide edilir; küçük hacimlerde mantıklıdır, karşılığı elleçleme sayısı ve süredir. Eşik pratikte 13-15 m³ civarıdır. Konteynere yükün yerleştirilmesi ayrı bir disiplindir: ağırlık dağılımı, VGM tartımı ve lashing için konteyner taşımacılığı sayfamıza bakın.
Servis tipleri: ana hat (deep-sea) gemileri kıtalar arası çalışır; feeder gemiler Ambarlı-Gebze gibi bölge limanlarını aktarma merkezlerine bağlar. RO-RO: tekerlekli yükün gemiye sürülerek taşındığı servistir (treyler, araç); konteynerin alternatifi değil tamamlayıcısıdır.
Karayolu: FTL, parsiyel ve konteyner çekimi
FTL (komple araç): tır/kamyon tek müşteriye çalışır — hızlı ve aktarmasız. Parsiyel (LTL): araç paylaşımlı; ekonomik ama aktarmalı. Konteyner çekimi ayrı bir uzmanlıktır: liman randevusu, şasi seçimi (standart, uzayan, damperli), tonaj-aks dengesi ve boş iade planı işi belirler. Bölge pratiği için taşımacılık; ölçü-tonaj sınırları için ölçüler.
Demiryolu ve blok tren
Konteyner vagonlarıyla uzun mesafede güçlü ekonomi: blok tren, tamamı tek müşteriye/koridora ayrılmış trendir — İç Anadolu, Kafkasya ve Orta Asya (Orta Koridor/BTK) akışlarında konteynerli taşımanın yükselen ayağıdır. Terminalden kapıya son etap karayoluyla tamamlanır; bu birleşim zaten intermodaldir.
Intermodal ve multimodal
Yük aynı konteynerde kalır, modlar değişir: fabrika→karayolu→liman→gemi→liman→tren→kapı. Avantaj birim değişmediği için elleçleme hasarının minimuma inmesi; şart ise ölçülerin (özellikle 45' PW ve HC yüksekliklerinin) tüm modlarda uyumudur. Avrupa akışlarında 45 HCPW + intermodal, tırın güçlü rakibidir.
Proje kargo ve gabari dışı taşıma
Standart kutuya sığmayan her şey: trafolar, kazanlar, vinç aksamları, endüstriyel hatlar. Ekipman tarafında open top, flat rack ve platform; operasyon tarafında yük mühendisliği (ağırlık merkezi, lashing hesabı, güzergâh etüdü, gerekirse özel izinler). Tip seçimi için konteyner tipleri rehberi başlangıç noktasıdır.
Tehlikeli madde: ADR / IMDG / RID
Aynı yükün üç modda üç kural kitabı vardır: karayolu ADR, denizyolu IMDG, demiryolu RID. Ortak dil UN numarası + sınıf + paketleme grubudur; etiketleme, ayrıştırma (segregasyon) ve belgelendirme buna göre kurulur. Tank ve IMDG'li birimlerin saha bekletme kuralları için depolama sayfamızda ayrıntı vardır.
Soğuk zincir taşıma
Reefer konteyner + genset + soğuk depo halkasından oluşur; sıcaklık kaydı (data logger) yükün pasaportudur. Pasif alternatif NOR reefer'dır — aktif soğutma olmadan yalıtım korur. Tip detayı tipler rehberinde.
Incoterms 2020 — kim neyi öder?
| Terim | Teslim noktası | Navlunu kim öder | Risk devri |
|---|---|---|---|
| EXW | Satıcının kapısı | Alıcı | Fabrikada |
| FCA | Belirlenen yer/taşıyıcı | Alıcı | Taşıyıcıya teslimde |
| FOB | Gemi küpeştesi | Alıcı | Yük gemide |
| CFR / CIF | Varış limanı | Satıcı (CIF: +sigorta) | Yük gemide (!) |
| DAP | Varış adresi | Satıcı | Varışta, boşaltma öncesi |
| DDP | Varış adresi, vergiler dahil | Satıcı | Varışta |
Kısaltılmış pratik tablo; sözleşme dili için Incoterms 2020 tam metni esastır. Terimlerin sözlük karşılıkları lojistik sözlüğünde.
Hangi kombinasyon size göre?
Kural olarak: yurt içi dağıtımda karayolu; ithalat-ihracatta FCL denizyolu + liman çekimi; Avrupa düzenli hatlarında 45' PW intermodal; Orta Asya'da blok tren kombinasyonu; sığmayan yükte proje ekipmanları. Biz zincirin konteyner ayağını uçtan uca kuruyoruz: depolama · kiralama · satış · taşımacılık.